ยารักษาต่อมลูกหมากโตมีผลข้างเคียงอะไรไหม ?
คนอายุเยอะๆแบบพวกเรา 40-50 ปี พอเป็นต่อมลูกหมากโตปัญหาหนักใจเลยคือต้องมาทรมานกับอาการฉี่ขัด กลั้นปัสสาวะไม่ได้ เวลาเดินทางไกลเดียวๆต้องแวะเข้าห้องน้ำตลอดทาง ตอนนอนหลับพออายุเยอะแล้วนอนไม่ค่อยหลับ ต้องตื่นมาฉี่กลางคืน ไม่ต้องหลับต้องนอนกันพอดี พอไปรักษาบางคนเลือกผ่าตัดคว้านเนื้อต่อมลูกหมากจบๆ แต่บางคนกลัวเจ็บขอกินยารักษาคุมอาการแทน
บางคนเลือกกินยา ยาต่อมลูกหมากจะไปเน้นการออกฤทธิ์ 2 อย่างคือ
1.ยาลดการหดตัวของกล้ามเนื้อต่อมลูกหมาก พอเวลากล้ามเนื้อต่อมลูกหมากคลายตัวต่อมที่บีบท่อปัสสาวะก็คลายก็ฉี่ออกง่าย ยาส่วนนี้ได้ผลเร็ว แก้ไขปัญหาฉี่ขัดในระยะสั้นได้ดี เช่น ยา prazosin, doxazosin, terazosin, alfuzosin, tamsulosin
2.ยาลดขนาดต่อมลูกหมาก โดยไปควบคุมฮอร์โมนเพศชายไว้ ปกติต่อมลูกหมากจะโตจากการกระตุ้นของฮอร์โมนเพศชาย พอฮอร์โมนถูกระงับต่อมเลยฝ่อลดขนาดลง เป็นยาที่กินระยะยาวซึ่งกว่าจะเห็นผลต้องใช้เวลา 6 เดือนขึ้นไป เช่น ยา finasteride, dutasteride
ทีนี้ตัวยาเวลาเรากินเข้าไปยาก็ถูกดูดซึมแล้วก็วิ่งเข้าไปในกระแสเลือดไปทั่วร่างกายและก็ไปออกฤทธิ์ในจุดที่ยาจับกับเซลล์เป้าหมายได้ซึ่งบางครั้งเซลล์ที่จับได้ก็ไม่ได้มีเฉพาะต่อมลูกหมากหรืออัณฑะ ฉะนั้นยาจึงออกฤทธิ์โดนในส่วนอื่นด้วยมีอาการข้างเคียงเกิดขึ้น ต่อไปผมจะพาไปทำความเข้าใจกับยาแต่ละชนิดนะครับ
1.ยาลดการหดตัวของกล้ามเนื้อต่อมลูกหมาก ก่อนอื่นเราจะต้องเข้าใจก่อนนะครับว่ากล้ามเนื้อในร่างกายเรามี 2 ชนิดใหญ่ๆ คือ กล้ามเนื้อลาย กับ กล้ามเนื้อเรียบ ซึ่งกล้ามเนื้อลายจะเป็นกล้ามเนื้อที่เราสามารถบังคับได้โดยตรง อยู่ในอำนาจจิตใจเช่น แขน ขา กล้ามเนื้อที่ใช้ขยับตัว ส่วนกล้ามเนื้อเรียบมักจะเป็นส่วนประกอบของกล้ามเนื้อในอวัยวะภายใน เช่น กระเพาะ ลำไส้ หลอดลม หลอดเลือด กล้ามเนื้อในอวัยวะภายใน รวมถึงกล้ามเนื้อต่อมลูกหมากด้วยเช่นกัน
ซึ่งกล้ามเนื้อส่วนนี้จะทำงานตามระบบประสาทอัตโนมัติ เราไม่ต้องบังคับก็ทำงานเอง และทำงานตามอารมณ์ ความเครียดด้วยส่วนหนึ่ง เหมือนเวลาที่เราตื่นเต้นแล้วปวดท้องถ่าย ปวดฉี่เร็วขึ้น หรือตอนเครียดแล้วหัวใจเต้นแรง หลอดเลือดหดตัวความดันขึ้น หายหิว พอผ่อนคลายสบายใจกลับกินอาหารอร่อยขึ้น หิวอยากกิน แบบนี้เป็นผลของกล้ามเนื้อเรียบที่เราควบคุมโดยตรงไม่ได้นั้นเอง
ทีนี้กล้ามเนื้อเรียบก็มีตัวรับ (receptor) ที่ใช้รับสัญญาณสื่อสาร ให้ทำงานซึ่งกล้ามเนื้อเรียบในหลอดเลือด ที่ต่อมลูกหมาก ที่หูรูดกระเพาะอาหาร จะมีตัวรับที่ชื่อ Alpha 1 adrenergic receptor ซึ่งเป็นตัวรับสัญญาณให้กล้ามเนื้อเรียบที่มีตัวรับนี้คลายตัวนั้นเอง ซึ่งยาลดการหดตัวของกล้ามเนื้อต่อมลูกหมากก็จะมากระตุ้น โดยจับกับตัวรับอันนี้เอง ทำให้ต่อมลูกหมากที่ล้อมรอบต่อมลูกหมากคลายตัวจึงฉี่ได้คล่องขึ้น แต่มันก็ไปจับกับ หลอดเลือด และหูรูดกระเพาะอาหารด้วย เลยเกิดผลข้างเคียงอื่นๆด้วย
เช่น ไปจับหลอดเลือด ทำให้กล้ามเนื้อหลอดเลือดคลายตัว หลอดเลือดก็จะขยายตัวทำให้แรงดันในเลือดลดลง ความดันเลือดตกได้ เกิดอาการวูบหลังจากลุกจากที่นอนได้ หลอดเลือดที่องคชาติคลายตัวทำให้อวัยวะเพศขยายตัว มาถึงตรงนี้หลายๆคนคงคิดว่าดีใช่ไหมครับ… แต่จริงๆคือมันจะแข็งตัวค้างนาน 3-4 ชั่วโมงจนรู้สึกปวดได้ ก็เลือดค้างนานซะขนาดนั้น หลายๆคนคงรำคาญ และยิ่งต้องระวังถ้าใครใช้ยาไวอาก้า เพราะยาไวอาก้าจะไปขยายหลอดเลือดที่อวัยวะเพศและที่อื่นๆ ฤทธิ์ยาจะซ้อนกันจนอันตรายกับหัวใจได้
พอยาไปรบกวนการทำงานหูรูดกระเพาะอาหารทำให้ท้องไส้แปรปรวนได้ อีกส่วนคือพอไปทำให้กล้ามเนื้อต่อมลูกหมากคลายตัว ปกติต่อมลูกหมากจะทำหน้าที่บีบตัวช่วยไล่อสุจิออก พอมียาไปคุมไว้ให้คลายตัวการบีบตัวตรงนี้เลยอาจผิดปกติได้ อาจจะเกิดอสุจิไหลย้อนไปกระเพาะปัสสาวะเมื่อถึงจุดสุดยอด (retrograde ejaculation) แต่น้ำไม่หลั่งออกมา พอฉี่กลับมาน้ำขาวๆปนมาในปัสสาวะ
อาการข้างเคียงพวกนี้บางคนต้องทนกินไปประมาณ 1 เดือนร่างกายถึงจะปรับตัวได้จนไม่มีอาการแต่ถ้าหากปรับตัวไม่ได้แพทย์จะเปลี่ยนยาใหม่ และอีกส่วนต้องระวังอาการแพ้ยา พวกมีอาการผื่นคันต่างๆ หากมีอาการควรพบแพทย์
2.ยาลดขนาดต่อมลูกหมาก ไปลดฮอร์โมนเพศชายทำให้อารมณ์ทางเพศกับการแข็งตัวขององคชาตแย่ลงได้ อาจจะมีอาการปวดอัณฑะ ทำให้เต้านมนิ่มและยานขึ้น อาจทำให้เป็นมะเร็งเต้านมได้ในผู้ชายได้!! ดังนั้นถ้าใครกินแล้วรู้สึกมีก้อนแข็งที่เต้านม มีน้ำมูกๆไหลออกทางเต้านม ก็ให้ไปพบแพทย์นะครับ แต่ยานี้ก็มีผลดีคือ พอลดฮอร์โมนเพศชายลด ถ้าใครมีปัญหาผมบาง หัวล้าน ก็จะช่วยชะลออาการได้ และยากลุ่มนี้จะขับออกจากน้ำอสุจิได้ ถ้าใครมีเพศสัมพันธุ์ต้องสวมถุงยาง ไม่ให้ภรรยาได้รับไปด้วย เพราะยานี้ในผู้หญิงจะมีผลข้างเคียงต่อทารกในครรภ์ได้ ที่สำคัญยา dutasteride นี้อยู่ในร่างกายได้นานถึง 5 สัปดาห์ ฉะนั้นบางคนโดนผลข้างเคียงต้องหยุดยา กว่าอาการจะหายไปก็หยุดไปเกือบ 1 เดือน อาการถึงจะหายไป
เพื่อนๆจะเห็นว่าการรักษาด้วยยาใช้เวลานาน ใช้ในการคุมอาการ บางคนอาจจะเลือกผ่าตัดดีกว่า
